ندى ( بو - ) : لغت شناس از استادان غندجانى است . ياقوت در چ ع 3 ص 820 غندجانى و اين استادش را معرّفى كرده در 19 جا تفسير واژه‌هاى جغرافيايى را از وى نقل كرده است . ليكن آثار موهوم بودن در او ديده مىشود ، كه براى استناد دستور زبان عرب ساخته شده است . ن . ك چ ع 1 ص 127 ، ترجمهء فارسى 121 ، پانوشت 2 . نسائى : احمد ( 215 - 303 ) پسر على پسر شعيب ، از مردم نساى خراسان و نيمه گنوسيست بود . به كشورهاى سوريه و مصر رفته ، سنّى زده شد . باز هم سنّيانش به عنوان گنوسيست بدعتگزار ، از مصر براندند ، پس به فلسطين شد و چون در آنجا معاويه را از على برتر نشمرد ، كتك خورد ، تا بيمار شد و درگذشت . تن او در بيت المقدس به خاك شد . او دو كتاب « سنن » در حديث دارد كه به بزرگ و كوچك جدا شناخته شده و ششمين صحاح سته است . او مانند بخارى و مسلم به همين سبب تدوين قوانين و سنتها با انديشه و مشرب ايرانى محكوم و مطرود شد . او كتابى نيز در بررسى راويان حديث‌هاى سست و نادرست و ديگر كتاب « خصايص على » و « مسند على و مالك » و جز آنها دارد . ياقوت 16 جا از وى ارزش حديثها را نقل مىكند . نصر ( ابو - ) : ن . ك : جوهرى بونصر . . . نصر اسكندرى : بو الفتح فزارى م 561 . پسر عبد الرحمن . از اسكندريهء مصر به بغداد و اصفهان آمده ، در اينجا درگذشت . ياقوت او را گاهى بنام بو الفتح ، و بيشتر بنام نصر مىخواند . ن . ك چ ع 1 مقدمه و ترجمهء فارسى ص 8 ، پانوشت 6 . نصيب : پسر رباح م 108 ، به اعتراف خودش ، از شعر سازان به نام عرب دوران جاهليت است . ن . ك چ ع 1 ص 253 و ترجمهء فارسى ص 228 ، پانوشت 2 و اغانى ج 1 ص 325 . نضر شميّل : نضر پسر شميل ( 122 - 204 ) زاده و در گذشته در مرو است . او ده رساله لغت شناسى دارد ( زركلى 8 : 357 ) كه برخى از آنها نشان فارسى دانستن او است ( چ ع : 4 : 52 : 11 ) ، ياقوت نزديك پنجاه جا از وى نقل مىكند . ن . ك چ ع 1 ص 38 ، ترجمهء فارسى ص 36 پانوشت 1 . نعيم ( بو - ) اصفهانى احمد ( 336 - 430 ) پسر عبد الله زادگاه و گورگاهش اصفهان بود گنوسيست و صاحب « حلية الاولياء » است ( زركلى 1 : 150 و خلكان 1 : 75 و ميزان الاعتدال 1 : 52 و لسان الميزان 1 : 201 ) ، نياى چهارم او مهران زردشتىگرى را به اسلام گنوسيستى با توحيد اشراقى ايرانى پس از كشتن مزدك كه داشت ، تبديل كرد ، و مولاى عبد الله جعفر بن ابى طالب او را است « ذكر اخبار اصفهان » و جز آن . ياقوت 16 بار از او نقل كرده است . ن . ك چ ع 1 ص 58 ، ترجمهء فارسى ص 54 ، پانوشت 4 . نفطويه ابراهيم پسر محمد مهلّبى ( 244 - 323 ) از خاندان بزرگ مهلبى ياد شده در صفحهء پيش بود و از موسسان دستور زبان عرب شد . ( معجما 1 : 254 ) . او بردهء قبيلهء ازد بود ، در واسط زاده شده . ياقوت ده جا ، با واسطه از وى ، يا از روى كتابش ، نقل